Wystąpienie: Tomasz Kostuś

Dzień dobry.

Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zawartym w druku nr 3147. Sprawozdanie komisji zostało przedstawione w druku nr 3225.

Na początku krótko powiem o przebiegu prac legislacyjnych. Rząd skierował projekt do Sejmu 29 września br. Jednocześnie prezes Rady Ministrów zwrócił się o skrócenie postępowania legislacyjnego, ponieważ część projektowanych zmian podatkowych, które mają obowiązywać od początku 2027 r., powinna zostać ogłoszona do 30 listopada tego roku. Pierwsze czytanie projektu odbyło się 6 października podczas 66. posiedzenia Sejmu. Następnie projekt został skierowany do Komisji Finansów Publicznych, która rozpatrzyła go na posiedzeniu 20 października. Efektem tej pracy jest sprawozdanie zawarte w druku nr 3225.

Wysoka Izbo! Projekt obejmuje trzy zasadnicze obszary: zmianę skali podatku PIT, zmiany dotyczące osób i podmiotów osiągających najwyższe dochody i przychody oraz zmianę zasad korzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Najważniejsza z punktu widzenia kilku milionów podatników zmiana dotyczy skali PIT. Obecnie obowiązują dwie stawki: 12% i 32%, a próg dochodowy wynosi 120 tys. zł. Oznacza to, że po jego przekroczeniu stawka podatku od nadwyżki rośnie jednorazowo aż o 20 punktów procentowych. Problem ten jest coraz bardziej odczuwany w związku ze wzrostem wynagrodzeń. Parametry obecnej skali zostały ustalone w 2022 r. i od tego czasu nie były zmieniane. Według danych Ministerstwa Finansów odsetek podatników objętych krańcową stawką 32% wzrósł z 3,5% w 2022 r. do ok. 9,5% w 2025 r. Bez reformy w 2027 r. byłoby to już ok. 14% podatników rozliczających się według skali.

Projekt zmienia tę konstrukcję. Do 130 tys. zł dochodu nadal obowiązywać będzie stawka 12%. Dla dochodów powyżej 130 tys. zł, ale do 150 tys. zł wprowadzona zostaje stawka pośrednia w wysokości 24%. Dopiero nadwyżka ponad 150 tys. zł będzie objęta stawką 32%. Kwota wolna od podatku pozostanie na obecnym poziomie 30 tys. zł.

Praktyczny cel zmiany jest jasny - złagodzenie tzw. efektu klifu podatkowego. Przekroczenie progu nie będzie już oznaczało tak gwałtownego wzrostu zaliczki na PIT i nagłego spadku miesięcznego wynagrodzenia netto. Według oceny skutków regulacji na reformie skorzysta ok. 3,5 mln podatników. Największą grupę - ponad 2,7 mln osób - stanowią pracownicy. Średnia roczna korzyść dla podatnika korzystającego ze zmian została oszacowana na ok. 2,9 tys. zł, a w przypadku osób, których głównym źródłem dochodu jest umowa o pracę - na ok. 3 tys. zł. Ministerstwo Finansów szacuje również, że dzięki zmianie skali w 2027 r. odsetek podatników objętych najwyższą stawką - 32% - spadnie z prognozowanych 14% do ok. 7,2%.

Jednocześnie projekt został skonstruowany jako całość z uwzględnieniem skutków dla finansów publicznych. Zmiana skali PIT oznacza bowiem istotne obniżenie dochodów podatkowych. Sam skutek reformy PIT w 2027 r. został oszacowany na ok. 10,2 mld zł. Dlatego projekt przewiduje również rozwiązania finansujące tę zmianę. Pierwsze rozwiązanie dotyczy daniny solidarnościowej. Jej stawka wzrośnie z 4 do 5%. Nie zmienia się jednak próg dochodowy. Danina nadal będzie dotyczyła nadwyżki powyżej 1 mln zł rocznego dochodu. Według danych Ministerstwa Finansów daninę solidarnościową płaci ok. 39 tys. osób.

Drugi element dotyczy podatku CIT. Projekt wprowadza stawkę 22% dla największych podatników - dla tych, których przychody przekraczają równowartość 50 mln euro oraz określonych podmiotów należących do dużych grup krajowych i międzynarodowych. Nie jest to zatem podwyżka CIT dla ogółu przedsiębiorców. Według oceny skutków regulacji rozwiązanie obejmie ok. 4,6 tys. podatników oraz 87 podatkowych grup kapitałowych.

Trzecia grupa zmian dotyczy ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Limit przychodów z poprzedniego roku uprawniający do wyboru tej formy opodatkowania zostanie obniżony z 2 mln euro do 250 tys. euro. Jednocześnie wprowadza się 17-procentową stawkę dla tej części przychodów osiąganych w trakcie roku, która przekroczy 300 tys. euro. Wyższą stawką będzie więc objęta wyłącznie nadwyżka ponad tę kwotę. Celem tej zmiany jest przywrócenie ryczałtowi jego pierwotnego charakteru: uproszczonej formy opodatkowania przeznaczonej przede wszystkim dla działalności prowadzonej w mniejszej skali.

Według danych Ministerstwa Finansów podatnicy osiągający przychody powyżej 250 tys. euro stanowili w 2024 r. ok. 43 tys. osób, czyli ok. 2% wszystkich podatników rozliczających się ryczałtem. Oznacza to, że zdecydowana większość osób korzystających z ryczałtu nie zostanie objęta zmianą limitu. Cała konstrukcja projektu opiera się więc na zmianie sposobu rozłożenia ciężarów podatkowych. Niższe obciążenia dla kilku milionów podatników rozliczających się według skali są finansowane przede wszystkim przez osoby o najwyższych dochodach: największych podatników CIT oraz przedsiębiorców osiągających najwyższe przychody przy ryczałcie. Według oceny skutków regulacji saldo sektora finansów publicznych w 2027 r. pozostaje dodatnie i wynosi ok. 2,6 mld zł.

Wysoka Izbo! Przechodząc do przebiegu prac Komisji Finansów Publicznych, poinformuję, że na posiedzeniu 20 października komisja przystąpiła do szczegółowego rozpatrywania projektu oraz zgłoszonych poprawek. Nie prowadzono ponownej debaty ogólnej nad założeniami projektu. Poseł Katarzyna Kierzek-Koperska zgłosiła cztery poprawki o charakterze redakcyjnym, legislacyjnym, ujednolicającym i porządkującym. Nie zmieniły one podstawowych założeń projektu. Uzyskały pozytywną opinię strony rządowej i zostały przez komisję przyjęte. W trakcie szczegółowego rozpatrywania projektu Biuro Legislacyjne Kancelarii Sejmu przedstawiło również uwagi i propozycje korekt o charakterze redakcyjnym, legislacyjnym i ujednolicającym. Zostały one uwzględnione w pracach nad tekstem.

Poprawki zgłaszali również posłowie Janusz Kowalski, Ryszard Petru oraz Sylwester Tułajew. Dotyczyły one m.in. zmian w zakresie daniny solidarnościowej, CIT, zasad opodatkowania ryczałtem, a także propozycji automatycznej waloryzacji progów skali podatkowej. Strona rządowa oceniła te propozycje negatywnie. W głosowaniach nie uzyskały one większości komisji. Na żądanie wnioskodawców zostały następnie przedstawione w sprawozdaniu komisji jako 11 wniosków mniejszości. Druk nr 3225 wymienia je kolejno od nr 1 do 11. Wśród nich znalazły się m.in. propozycje wprowadzenia corocznej waloryzacji progów podatkowych, wykreślenia podwyżki daniny solidarnościowej, rezygnacji ze zmian w CIT oraz rezygnacji z części zmian dotyczącej ryczałtu.

Po zakończeniu szczegółowego rozpatrywania komisja przystąpiła do głosowania nad całością projektu. Za przyjęciem projektu głosowało 15 posłów, przeciw było 7, nikt nie wstrzymał się od głosu.

Wysoka Izbo! Projekt ma istotny wymiar zarówno dla podatników, jak i dla finansów publicznych. Zmniejsza obciążenia dla ok. 3,5 mln osób rozliczających się według skali PIT i łagodzi gwałtowny wzrost opodatkowania po przekroczeniu obecnego progu 120 tys. zł. Jednocześnie wskazuje - podkreślam: wskazuje - źródła finansowania tych zmian, koncentrując dodatkowe obciążenia na osobach osiągających najwyższe dochody, na podatnikach płacących najwyższy CIT oraz przedsiębiorcach osiągających wysokie przychody i korzystających z preferencyjnej formy opodatkowania ryczałtem. Nowe rozwiązania mają co do zasady obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Komisja Finansów Publicznych po szczegółowym rozpatrzeniu projektu oraz zgłoszonych poprawek wnosi, aby Wysoki Sejm uchwalić raczył projekt ustawy w brzmieniu przedstawionym w druku nr 3225. Dziękuję. (Oklaski)